Tomás de Aquino e a crítica à cosmologia de Varrão: notas sobre a relação entre anima mundi e idolatria

Auteurs

  • Evaniel Brás dos Santos Pós Doutorando Junior, CNPq-UFBA.

DOI :

https://doi.org/10.13102/ideac.v1i40.4391

Résumé

Este estudo apresenta como Tomás de Aquino ao ler a cosmologia de Varrão encontra justificativa cosmológica para o culto da alma do mundo (anima mundi), o que o autor entende como uma prática idolátrica. Para tanto, o texto analisa a articulação tomista entre as noções de divindade, anima mundi e culto. Mais precisamente, é evidenciado que, para Tomás, a forma cósmica não é idêntica com o divino, razão pela qual o culto da anima mundi prestado por Varrão e os romanos se configura como uma falha da razão natural. 

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Biographie de l'auteur

Evaniel Brás dos Santos, Pós Doutorando Junior, CNPq-UFBA.

Doutor em Filosofia pela UNICAMP. Pós Doutorando Junior, CNPq-UFBA.

Références

ADLER, M. J. Saint Thomas and the Gentiles. Milwaukee: Marquette University Press, 1938.

AGOSTINHO. De Civitate Dei. In: Sancti Aurelii Augustini Opera, pars XIV, Corpus Christianorum Series Latina 47-48. Turnhout: Brepols, 1960.

______. A cidade de Deus. Trad. João Dias Pereira. Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian, 1996-2000.

ALGRA, K. Stoic philosophical theology and graeco-Roman religion. In: SALLES, R. (ed.). God and Cosmos in Stoicism. Oxford: Oxford University Press, 2009. p. 224-252.

BELLIOTTI, R. A. Roman Philosophy and the Good Life. Lanham; Boulder; New York; Toronto; Plymouth: Rowman & Littlefield Publishers, 2009.

BOURKE, V. J. St. Augustine and the Cosmic Soul. Giornale di Metafisica, Gênova, v. 9, 1954, p. 431-440.

DUHOT, J-J. La conception stoïcienne de la causalité. Paris: Vrin, 1989.

FURLEY, D. Cosmic Problems. Essays on Greek and Roman Philosophy of Nature. Cambridge: Cambridge University Press, 1989.

GIL, C. The Structured Self in Hellenistic and Roman Thought. Oxford-New York: Oxford University Press, 2006.

JAEGER, Werner. Aristoteles: bases para la historia de su desarrollo intellectual. Pánuco, Mexico: Fundo de Cultura Economica, 1946.

______. La Teologia de los Primeros Filosofos Griegos. Trad. de José Gaos. México-Buenos Aires: Fondo de Cultura Económica, 1952.

______. Early Christianity and Greek Paideia. Cambridge (Mass.): Harvard University Press; London: Oxford University Press, 1961.

MEIJER, P. A. Stoic Theology. Proofs for the Existence of the Cosmic God and of the Traditional Gods. Including a Commentary of Cleanthes’ Hymn on Zeus. Delft: Uitgeverij Eburon, 2007.

MOREAU, J. L’âme du monde de Platon aux Stoïciens. Paris: Les Belles Lettres, 1939.

MULLER, R. Les Stoïciens. La liberté et l’ordre du monde. Paris: J. Vrin, 2006.

SEDLEY, D. Stoic metaphysics at Rome. In: SALLES, R. (ed.). Metaphysics, Soul, and Ethics in Ancient Thought: Themes From the Work of Richard Sorabji. Oxford-New York: Clarendon Press, 2005. p. 117-142.

PEPIN, Jean. La “théologie tripartite” de Varron. Essai de reconstitution et recherche des sources. Revue d’ Etudes Augustiniennes Et Patristiques, Paris, v. 2, 1956, p. 265-294.

THOMAE DE AQUINO. In octo libros physicorum Aristotelis expositio. Commissio Leonina, t. II, Roma: Typographia Polyglotta, 1884.

______. In libros Aristotelis De caelo et mundo. Commissio Leonina, t. III, Roma: Typographia Polyglotta, 1886.

______. Summae Theologiae. Commissio Leonina, t. IV-XII. Roma: Typographia Polyglotta, 1888-1906.

______. Summa contra gentiles. Commissio Leonina, t. XIII-XV. Roma: Typis Riccardi Garroni, 1918-1930.

______. Quaestiones Disputatae de Potentia Dei. Ed. P. Mandonnet, vol. II, Paris: P. Lethielleux, 1925.

______. Scriptum Super Libros Sententiarum Magistri Petri Lombardi. Ed. P. Mandonnet Vol. 1-2. Paris: P. Lethielleux, 1929.

______. In duodecum libros Metaphysicorum Aristoteli expositio, ed. M.-R. Cathala, rev. R.M. Spiazzi. Turin: Marietti, 1950.

______. Catena aurea in quatuor Evangelia, t. 2: Expositio in Ioannem. Taurini-Roma: Marietti, 1953.

______. Super Evangelium S. Ioannis lectura. Taurini-Roma: Marietti, 1972.

______. Quaestiones disputatae de malo. Commissio Leonina, t. XXIII. Roma - Paris: J. Vrin, 1982.

______. Sentencia libri De anima. Commissio Leonina, t. XLV-1. Roma – Paris: J. Vrin, 1984.

______. Super Boetium De Trinitate. Commissio Leonina, t. L. Roma – Paris: Éditions du Cerf, 1992.

______. Suma de Teologia (11 vols.). Trad. Alexandre Correia. Porto Alegre: Livraria Sulina Editora, 1980.

______. Suma contra os gentios (2 vols.). Trad. Odilão Moura. Porto Alegre: Livraria Sulina Editora, 1993.

TORRELL, Jean-Pierre. Iniciação à Santo Tomás de Aquino: sua pessoa e obra. São Paulo: Loyola, 2004.

Téléchargements

Publiée

2019-12-31

Numéro

Rubrique

Dossiê